Nấu trước cho cả tuần là lời khuyên ai cũng nghe, và cũng là việc rất nhiều người thử rồi bỏ. Lý do thường giống nhau: họ nấu sẵn bảy hộp cơm hoàn chỉnh, ăn tới hộp thứ tư thì chán, và hộp thứ sáu thứ bảy thì bỏ.
Bếp chùa làm khác. Họ không nấu sẵn bữa, họ nấu sẵn nền. Ba thứ nền nấu một buổi rồi mỗi bữa lắp ghép với rau tươi, và vì phần tươi luôn mới nên không bữa nào giống bữa nào. Bài này nói ba thứ đó và lịch nấu hai tiếng.
Ba thứ nền
Thứ nhất: một nồi nước dùng nấm cô đặc. Nấm khô với củ cải, ninh một tiếng, cô lại còn một phần ba, chia khay đá cấp đông.
Nước dùng là phần tốn thời gian nhất của mọi món. Có sẵn thì canh nấu trong mười phút và món kho không bao giờ trống.
Cô đặc để nó chiếm ít chỗ. Một nồi lớn thành một khay đá nhỏ trong ngăn đông.
Thứ hai: một nồi món kho lớn. Đậu hũ kho, nấm kho, hoặc mít non kho. Chia hộp, ăn ba bữa.
Món kho là món trung tâm và cũng là món trữ tốt nhất. Nó ngon hơn sau một đêm và giữ được ba bốn ngày.
Nấu một nồi rồi chia hộp ngay. Đừng để cả nồi ra vào tủ nhiều lần.
Thứ ba: một hũ đồ chua hoặc dưa muối. Củ cải muối, dưa cải, dưa leo bóp giấm. Nó là trục vị mà mâm hay thiếu.
Đồ chua để được cả tuần trở lên. Và nó gần như không tốn công: thái, bóp, ngâm.
Thêm một lọ ruốc nấm nếu có thời gian. Nó là thứ cứu bữa khi không còn gì. Cơm với ruốc nấm là đã thành bữa.
Ba thứ nền này không phải là bữa. Chúng là nguyên liệu đã qua chế biến. Mỗi bữa vẫn nấu tươi một hai món.
Đây là chỗ khác với nấu sẵn bảy hộp. Phần tươi mỗi bữa làm bữa không lặp.
Rau thì mua và nấu từng bữa. Nó nhanh nhất và cũng là phần không trữ được.
Đậu hũ tươi cũng mua từng lần. Nó hỏng nhanh.
Cơm thì nấu hai ngày một lần. Hoặc từng bữa nếu nhà ít người.
Lịch nấu hai tiếng
Bắt đầu bằng việc ngâm. Nấm khô ngâm lạnh từ tối hôm trước. Đậu nếu có thì cũng ngâm từ tối.
Phút thứ nhất: bắc nồi nước dùng lên. Nó ninh một tiếng và không cần canh. Làm việc khác trong lúc đó.
Phút thứ năm: thái rau củ cho món kho. Và thái luôn rau củ cho hũ đồ chua.
Phút thứ hai mươi: bóp muối rau cho đồ chua. Để nó tiết nước trong lúc bạn làm việc khác.
Phút thứ ba mươi: bắc nồi kho. Lửa nhỏ, nước xâm xấp, đậy hé. Nó cũng không cần canh nhiều.
Phút thứ bốn mươi: vắt rau và pha nước ngâm cho đồ chua. Cho vào hũ, cất tủ.
Phút thứ sáu mươi: lọc nước dùng. Rồi bắc lại để cô đặc. Phần củ và nấm vớt ra dùng cho việc khác.
Phút thứ bảy mươi: làm ruốc nấm từ nấm vừa vớt. Vắt kiệt, xé sợi, rang khô với gia vị. Đây là cách không bỏ phí.
Phút thứ chín mươi: tắt nồi kho, để nguội. Nó ngấm trong lúc nguội.
Phút thứ một trăm: nước dùng đã cô, để nguội rồi chia khay. Cho vào ngăn đông.
Phút cuối: chia hộp món kho, ghi ngày, cất tủ. Và rửa dọn.
Ba việc chạy song song nên hai tiếng là đủ. Không phải hai tiếng đứng bếp liên tục, phần lớn là chờ.
Làm việc khác trong lúc chờ. Ninh nước dùng và kho đều không cần đứng canh.
Ghi lịch này ra giấy dán tủ lạnh cho vài lần đầu. Sau đó thành quen và không cần nữa.
Bảy bữa từ ba thứ nền
Bữa một: cơm, canh rau nấu nước dùng, món kho, rau luộc. Mâm bốn món chuẩn. Hai mươi phút.
Bữa hai: cơm, canh khác loại rau, món kho, đồ chua. Cùng món kho nhưng đổi rau và đổi món phụ. Không thấy lặp.
Bữa ba: bún hoặc mì chan nước dùng. Thêm đậu hũ chiên và rau chần. Món nước cho đổi vị.
Bữa bốn: cơm rang từ cơm nguội. Với rau củ lẻ và món kho thái nhỏ. Món dọn tủ.
Bữa năm: cháo nấu nước dùng với ruốc nấm. Bữa nhẹ, hợp tối muộn hoặc sáng.
Bữa sáu: cơm trộn. Cơm với rau luộc, món kho, đồ chua, chút dầu mè. Trộn đều.
Bữa bảy: nấu tươi hẳn một món mới. Đây là bữa dành cho hôm rảnh. Món kho đã hết và tuần mới sắp bắt đầu.
Bảy bữa mà không bữa nào lặp. Vì phần tươi khác nhau và cách ăn khác nhau.
Đổi món kho mỗi tuần là đủ để không chán cả tháng. Tuần này đậu hũ kho tiêu, tuần sau nấm kho, tuần sau nữa mít non kho.
Đổi loại đồ chua cũng vậy. Củ cải, dưa cải, dưa leo, cà rốt.
Cơm hộp mang đi làm lấy từ bữa nào cũng được. Món kho và cơm trộn là hai món hợp nhất.
Để rau tươi riêng nếu mang đi. Trộn sẵn thì tới trưa nhũn.
Tuần bận thì rút xuống hai món mỗi bữa. Cơm và món kho. Vẫn là bữa.
Nhìn theo tuần chứ đừng nhìn theo bữa. Bữa nào đơn giản thì bữa sau bù rau. Đây là cách nghĩ làm nhịp bền hơn.
Giữ nhịp lâu dài
Chọn một buổi cố định trong tuần. Chiều chủ nhật hoặc sáng thứ bảy. Cố định thì không phải quyết định lại mỗi tuần.
Đi chợ ngay trước buổi nấu. Mua theo ba thứ nền cộng rau cho ba bốn ngày đầu.
Mua rau hai lần một tuần. Lần đầu cùng buổi nấu, lần hai giữa tuần. Rau tươi là phần không trữ được.
Tuần nào không nấu trước được thì đừng bỏ cuộc. Có tuần bận. Ăn đơn giản vài ngày rồi quay lại nhịp.
Luôn giữ một bữa dự phòng trong tủ. Một hộp món kho đông lạnh, một gói mì, một lọ ruốc nấm.
Đừng đặt tiêu chuẩn quá cao cho bữa ngày thường. Đủ và nhanh là đã tốt. Dành công cho hai ba bữa bạn thật sự muốn nấu.
Tập ba bốn món cho thật thuần tay. Chúng là chỗ dựa cho hôm mệt. Món nấu được mà không cần nghĩ là món cứu bữa.
Ghi lại mâm đã nấu vài lần. Sau vài tuần bạn có danh sách mâm quen và không phải nghĩ mỗi tối.
Giải quyết câu tối nay ăn gì từ cuối tuần. Đó mới là thứ tốn năng lượng nhất, không phải việc nấu.
Dọn bếp mỗi tối. Bếp bừa là lý do phổ biến nhất khiến người ta không nấu hôm sau.
Không so với người nấu giỏi hơn. Nhịp của bạn hợp với đời sống của bạn là đủ.
Bữa chay hằng ngày cần đủ đạm. Đậu hũ, nấm, đậu hạt. Với chế độ ăn chay dài hạn, nhất là khi có trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền, nên hỏi chuyên gia dinh dưỡng.
Nhịp này hợp cả với nhà đông người. Chỉ cần tăng lượng ba thứ nền lên.
Và hợp cả với người ở một mình. Giảm lượng và giảm xuống hai thứ nền cũng đủ.
Lỗi thường gặp
Nấu sẵn bảy bữa hoàn chỉnh. Tới bữa thứ tư là chán và bữa thứ sáu thứ bảy bị bỏ. Nấu nền chứ đừng nấu bữa.
Nấu quá nhiều thứ trong một buổi. Quá tải và thứ nào cũng vội. Ba thứ nền là vừa.
Nấu sẵn rau. Nó nhũn và ra nước. Rau là phần nấu tươi từng bữa.
Cắt sẵn đậu hũ. Nó ra nước và hỏng nhanh. Mua tươi từng lần.
Không ghi ngày lên hộp. Sau ba ngày không ai nhớ và cuối cùng bỏ hết.
Để hộp cũ ở sau tủ. Bị quên. Xếp cũ ra trước.
Không cô đặc nước dùng. Nó chiếm hết ngăn mát và bạn hết chỗ cho thứ khác.
Để cả nồi kho ra vào tủ nhiều lần. Mỗi lần là một lần chất lượng giảm. Chia hộp ngay khi nấu xong.
Để nồi nguội dần cả buổi rồi mới cất. Không an toàn. Chia hộp nhỏ cho nguội nhanh rồi cất sớm.
Đổ nước ngâm nấm sau khi ninh. Nó là nước dùng. Đây là lỗi lặp lại khắp trang này.
Bỏ phần nấm và củ sau khi ninh nước dùng. Chúng làm được ruốc và món chấm. Không bỏ phí là nguyên tắc.
Đổi cả thực đơn một lúc. Quá sức. Một thay đổi mỗi tuần.
Bỏ nhịp vì lỡ một tuần. Một tuần lỡ không phải là kết thúc. Tuần sau bắt lại.
Nghĩ nấu trước là nấu nhiều hơn. Nó là nấu ít lần hơn. Tổng thời gian bếp trong tuần giảm chứ không tăng.
