Thử một việc: lấy cùng một phần cơm và thức ăn, một lần ăn từ hộp nhựa trên bàn làm việc với màn hình trước mặt, một lần bày ra bát đĩa trên bàn đã dọn. Cùng nguyên liệu, cùng người nấu, nhưng đó là hai bữa ăn khác nhau và ai thử cũng nhận ra.
Chỗ ăn ảnh hưởng nhiều hơn người ta nghĩ, và may là nó dễ sửa hơn thói quen. Không cần bàn đẹp hay bát đĩa đắt. Chỉ cần một mặt bàn trống và vài phút dọn. Bài này nói về phần đó.
Dọn bàn trước bữa
Mặt bàn phải trống hoàn toàn. Không giấy tờ, không đồ linh tinh, không điện thoại. Đây là điều kiện đầu tiên.
Dọn bàn mất hai phút. Và nó làm bữa ăn khác hẳn. Đây là tỉ lệ công sức trên kết quả tốt nhất trong cả trang này.
Lau mặt bàn dù nhìn sạch. Thao tác lau cũng là cách chuyển từ việc trước sang bữa ăn.
Dọn trước khi bưng thức ăn ra. Bưng ra rồi mới dọn thì thức ăn nguội và mọi thứ lộn xộn.
Đặt điện thoại ở phòng khác. Không úp xuống bàn. Úp xuống thì vẫn còn đó và vẫn rung.
Tắt tivi nếu có. Hoặc ít nhất tắt tiếng. Màn hình trong tầm mắt kéo sự chú ý rất mạnh.
Bật đèn đủ sáng. Ăn trong tối làm người ta không nhìn món và ăn nhanh hơn.
Mở cửa sổ nếu bếp còn mùi dầu. Không khí trong lành làm bữa dễ chịu hơn.
Đặt một thứ nhỏ lên bàn nếu muốn. Một nhành lá, một bông hoa. Không cần cầu kỳ và cũng không bắt buộc.
Bàn gọn thì không cần trang trí gì. Trống là đủ đẹp.
Dọn bàn là việc chia được cho người khác. Trẻ nhỏ làm được từ sớm và thường thích làm.
Làm việc này thành thói quen cố định. Cứ tới giờ ăn là dọn bàn, không cần nghĩ.
Nó cũng là tín hiệu cho cả nhà. Thấy bàn được dọn là biết sắp ăn. Tiện hơn gọi nhau.
Rửa tay trước khi ngồi. Nghe hiển nhiên nhưng nó cũng là một thao tác chuyển tiếp.
Bày mâm
Mỗi người một bát cơm và một đôi đũa. Đây là phần riêng. Các món khác để giữa bàn dùng chung.
Món chung bày ở giữa, trong tầm với của mọi người. Nếu bàn dài thì chia hai phần hoặc đặt hai đĩa.
Bát canh riêng cho từng người nếu có thể. Hoặc một tô chung với muôi. Đừng để mọi người chan từ nồi.
Mỗi món chung nên có một đũa hoặc thìa riêng. Nhất là khi bàn đông người. Nó cũng giúp cất phần thừa lại được.
Gác đũa là chi tiết nhỏ mà hữu ích. Nó làm việc đặt đũa xuống giữa miếng dễ hơn nhiều. Không có thì dùng mép bát.
Dùng đĩa nhỏ cho món mặn. Đĩa lớn làm người ta dọn nhiều hơn mức ăn hết.
Bày đủ số đĩa bằng số món. Đừng dồn hai món vào một đĩa cho tiện. Mỗi món một chỗ.
Đặt đồ chua và nước chấm ra bàn. Chúng làm mâm nhìn đầy mà không phải nấu thêm.
Bày thức ăn vừa phải trong đĩa. Đĩa quá đầy nhìn nặng nề. Để dành phần trong nồi và tiếp thêm nếu hết.
Bưng cơm ra sau cùng. Nó là thứ cần nóng nhất.
Dọn thêm một bát nhỏ để vỏ và xương giả. Bàn gọn thì bữa dễ chịu hơn nhiều.
Không cần bày đẹp như ảnh. Gọn là đủ. Bày cầu kỳ làm việc nấu thành áp lực.
Ngồi xuống cùng lúc nếu được. Người nấu cũng ngồi ăn, không đứng phục vụ.
Bày mâm mất năm phút và nó là phần cuối của việc nấu. Đừng coi nó là việc thêm.
Bát đĩa
Không cần bộ bát đĩa đắt tiền. Nhưng vài cái vừa tay và nhìn dễ chịu thì đáng có.
Bát cơm vừa tay quan trọng hơn bát đẹp. Bát quá lớn làm người ta đơm nhiều hơn mức ăn được.
Bát cơm nhỏ giúp việc bới thêm thành tự nhiên. Đây là chi tiết gắn với bài tính lượng ở danh mục trước.
Đĩa nhỏ cho món mặn, đĩa vừa cho rau. Cỡ đĩa ảnh hưởng tới lượng dọn ra.
Bát chiết yêu hoặc bát canh có miệng loe thì dễ húp. Chi tiết nhỏ nhưng dùng hằng ngày thì thấy.
Đũa gỗ hoặc tre dễ gắp hơn đũa nhựa trơn. Và cũng dễ chịu hơn khi cầm.
Thay đũa khi đầu đũa đã mòn hoặc nứt. Đũa nứt khó vệ sinh. Đây là thứ rẻ nên không cần tiếc.
Phơi đũa và thớt cho khô hẳn. Ẩm là mốc. Dựng đứng cho ráo nước.
Đồ gốm và sứ giữ nhiệt tốt hơn đồ nhựa. Bát cơm sứ giữ cơm nóng lâu hơn.
Tráng bát bằng nước nóng trước khi đơm nếu trời lạnh. Mẹo nhỏ của quán và nó thật sự có tác dụng.
Dùng đồ bạn thích nhìn. Bữa ăn hằng ngày nên dùng đồ đẹp nhất bạn có, không phải để dành cho khách.
Không cần đồng bộ. Bát đĩa khác nhau mà gọn thì vẫn dễ chịu.
Ít mà dùng thường xuyên hơn nhiều mà cất tủ. Đây là nguyên tắc chung của cả trang này.
Bát đĩa sứt mẻ thì bỏ. Chỗ mẻ khó rửa sạch và cũng dễ cứa tay.
Khi không có bàn ăn riêng
Rất nhiều nhà không có bàn ăn. Ăn trên bàn làm việc, trên sàn, hoặc trên bàn nước. Đều được.
Cái quan trọng là dọn trống chỗ đó trước. Bàn làm việc dọn sạch trong hai phút là thành bàn ăn.
Dùng một cái khay hoặc mâm. Nó tạo ranh giới cho bữa ăn ngay cả khi không có bàn riêng. Đây là giải pháp hiệu quả nhất.
Khay cũng làm việc bưng và dọn nhanh hơn. Một chuyến thay vì ba chuyến.
Ăn trên sàn với chiếu cũng là cách cũ của người Việt. Nó hoàn toàn ổn nếu chỗ ngồi sạch và thoải mái.
Đừng ăn trên giường. Nó làm bữa ăn và chỗ ngủ lẫn vào nhau, và cũng khó giữ sạch.
Đừng ăn đứng trong bếp. Đây là kiểu vội nhất và phổ biến nhất với người ở một mình.
Phòng trọ nhỏ thì một cái bàn gấp là đủ. Mở ra khi ăn, gấp lại sau. Nó tạo ranh giới rõ ràng.
Ăn ở nơi làm việc thì ra khỏi bàn làm nếu có thể. Phòng ăn chung, ghế ngoài hành lang, công viên gần đó.
Nếu buộc phải ăn tại bàn làm thì dọn màn hình. Tắt màn hình hoặc quay ghế đi. Chỉ cần vậy.
Bày ra đĩa thay vì ăn từ hộp. Kể cả cơm hộp mang đi. Một cái đĩa ở chỗ làm là đủ.
Cơm hộp ăn từ đĩa vẫn là bữa. Ăn từ hộp thì nó là việc phải làm cho xong.
Làm được cái nào thì làm cái đó. Không phải hoàn cảnh nào cũng làm được hết. Một thay đổi cũng đáng.
Điều kiện hạn chế không phải lý do ăn qua loa. Một cái khay và hai phút dọn là đủ ở gần như mọi chỗ.
Dọn sau bữa
Dọn ngay sau bữa nếu có thể. Bồn trống là điều kiện để nấu bữa sau. Đây là lý do thực tế nhất.
Nghỉ mười phút rồi mới dọn cũng được. Nhưng đừng để qua đêm.
Cất phần thừa trước khi rửa. Chia hộp, ghi ngày, cho vào tủ. Để nguội bớt nhưng đừng để nguội hẳn ngoài bếp.
Đừng cất lại phần đã bày ra bàn nếu bàn đông người. Nhiều đũa đã chạm vào. Chỉ cất phần chưa bày.
Ngâm nồi có cặn cháy ngay. Nó đỡ công cọ rất nhiều.
Rửa từ ít bẩn tới nhiều bẩn. Bát cơm trước, nồi kho sau. Nước đỡ bẩn và đỡ phải thay.
Lau mặt bàn và mặt bếp. Đây là phần kết của bữa ăn.
Dọn cùng nhau thì nhanh hơn nhiều. Và nó làm bữa cơm thành việc chung từ đầu tới cuối.
Người nấu không nên là người rửa nếu nhà có nhiều người. Đây là cách chia dễ thống nhất nhất.
Đừng sửa cách người khác rửa. Chưa sạch thì để đó. Sửa vài lần là họ thôi làm.
Đổ rác thức ăn ngay. Nhất là ở khí hậu nóng.
Gom vỏ rau và gốc rau lại nếu bạn nấu nước dùng. Danh mục không bỏ phí của trang này nói về việc đó.
Dọn xong thì bữa mới thật sự kết thúc. Bỏ dở thì nó còn treo trong đầu tới tối hôm sau.
Mười phút dọn tối nay là ba mươi phút tiết kiệm tối mai. Đây là đầu tư có lãi rõ nhất trong bếp.
